wu2025.4.1

Interes ubezpieczeniowy i doubezpieczenie w interpretacji analizy potrzeb i wymagań gospodarstwa domowego

Tadeusz Szumlicz

DOI: https://doi.org/10.33995/wu2025.4.1

Abstrakt

Właściwie przeprowadzana analiza potrzeb i wymagań klienta na rynku ubezpieczeniowym jest niewątpliwie istotnym obowiązkiem ustawowym. Celem artykułu jest próba określenia, na ile koncepcje teoretyczne dotyczące zakresu i poziomu ochrony ubezpieczeniowej gospodarstw domowych zostają użyte do interpretacji zapisów prawnych w ustawie o dystrybucji ubezpieczeń. W artykule proponuje się ocenianie analizy potrzeb i wymagań z punktu widzenia gospodarstwa domowego jako podstawowego podmiotu ekonomicznego i szczególnego „klienta” rynku ubezpieczeniowego. W tym celu zdefiniowano interes ubezpieczeniowy gospodarstwa domowego i odwołano się do pojęć preubezpieczenia i doubezpieczenia. Krytyczny przegląd literatury przedmiotu, dotyczącej zagadnień związanych z rozpoznawaniem potrzeb i wymagań klienta na rynku ubezpieczeniowym, nie pozwala pozytywnie ocenić istniejącego stanu rzeczy. Podstawowym argumentem w takiej ocenie jest nieuwzględnianie w odpowiednim zakresie i na adekwatnym poziomie realnego zaspokajania potrzeb ubezpieczeniowych gospodarstw domowych przez system ubezpieczeń społecznych. Tymczasem system ubezpieczeń społecznych stanowi preubezpieczenie (swoiste ubezpieczenie pierwotne) w stosunku do prywatnej ochrony ubezpieczeniowej (swoistego ubezpieczenia wtórnego).

Słowa kluczowe

interes ubezpieczeniowy, gospodarstwo domowe, analiza potrzeb i wymagań klienta, preubezpieczenie, doubezpieczenie

Pełna treść artykułu

PDF

 

Bibliografia

Byczko S., Interes ubezpieczeniowy. Aspekty prawne, Difin, Warszawa 2013.

Dercon S., Risk, Insurance, and Poverty: A Review, [w:] Insurance against Poverty, Dercon S.[ed.], Oxford University Press, Oxford 2005.

Doubezpieczenie społeczne. Idea i kontynuacja, Kawiński M. [red.], Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2015.

Dystrybucja usług ubezpieczeniowych – wybrane zagadnienia prawne, Gnela B., Szaraniec M. [red.], Difin, Warszawa 2017

Kawiński M., Finanse osobiste. Planowanie ochrony ubezpieczeniowej, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2017.

Kowalewski E., Wprowadzenie do teorii interesu ubezpieczeniowego, [w:] Ubezpieczenia w gospodarce rynkowej. Tom 3, Wąsiewicz A. [red.], Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 1997.

Krajewski M., Interes ubezpieczeniowy w ubezpieczeniu na życie, [w:] O dobre prawo dla ubezpieczeń. Księga Jubileuszowa Profesora Eugeniusza Kowalewskiego, Bagińska E., Mogilski W.W., Wałachowska M. [red.], TNOiK „Dom Organizatora”, Toruń 2019.

Kucharski B., Cywilnoprawne konsekwencje niedostosowania przez dystrybutora produktu ubezpieczeniowego do wymagań i potrzeb klienta, „Prawo Asekuracyjne” 2019, nr 3.

Malinowska K., Dyrektywa w sprawie dystrybucji ubezpieczeń – krytyczne spojrzenie na metodę implementacji w kontekście systematyki polskiego prawa ubezpieczeń, [w:] Polski obszar europejskich rynków finansowo-ubezpieczeniowych anno domini 2017, Nowak A.Z., Nowak S., Jagodziński J. [red.], Wydawnictwo Wydziału Zarządzania UW, Warszawa 2017.

Mogilski W.W., Przymus ubezpieczenia na tle projektu ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, „Wiadomości Ubezpieczeniowe” 2015, nr 1.

Neil M., Financial future, “Personal Excellence” 2010, no. 5.

Nowe zasady dystrybucji ubezpieczeń. Zagadnienia prawne, Pokrzywniak J. [red.], Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2018.

O potrzebie polskiego kodeksu ubezpieczeń, Kowalewski E. [red.], TNOiK, Toruń 2009.

Orlicki M., Analiza potrzeb – rzeczywista czy pozorna? „Prawo Asekuracyjne” 2019, nr 2.

Outreville J.F., Theory and Practice of Insurance, Kluwer Academic Publishers, New York 1998.

Przezorność ubezpieczeniowa w zmianie systemu zabezpieczenia społecznego, Szumlicz T., Kawiński M., Więckowska B., Fundacja Instytut Zarządzania Ryzykiem Społecznym, Warszawa 2017 (praca powstała w SGH w wyniku realizacji projektu badawczego nr 2013/11/B/HS4/02160 finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki).

Rejda G.E., McNamara M.J., Rabel W.H., Principles of Risk Management and Insurance, Pearson Education, Harlow 2022.

Serwach M., Szumlicz T., Ubezpieczenia w zarządzaniu ryzykiem odpowiedzialności cywilnej w życiu prywatnym, [w:] Społeczne aspekty rozwoju rynku ubezpieczeniowego, Szumlicz T. [red.], Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2010.

Serwach M., Ustawowy obowiązek oceny potrzeb i wymagań klienta w ubezpieczeniach odpowiedzialności cywilnej, „Prawo Asekuracyjne” 2019, nr 2.

Skipper H.D., Tonning W., The Advisor’s Guide to Life Insurance, American Bar Association, Section of Real Property, Trust, and Estate Law, Chicago 2011.

Stanowisko UKNF w sprawie stosowania art. 21 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z 23 października 2018 r.

Stroiński E., Ubezpieczenia na życie. Teoria i praktyka, Poltext, Warszawa 2003.

Szczepańska M., Analiza potrzeb klienta wubezpieczeniach na życie, „Wiadomości Ubezpieczeniowe” 2019, nr 2.

Szumlicz T., O filozofii doubezpieczenia, „Gazeta Ubezpieczeniowa” 2000, nr 30(78).

Szumlicz T., O niedostatecznej ochronie prawnej jako ryzyku społecznym. „Wiadomości Ubezpieczeniowe” 2016, nr 1.

Szumlicz T., System zabezpieczenia społecznego w zaspokajaniu ubezpieczeniowych potrzeb gospodarstw domowych, „Praca i Zabezpieczenie Społeczne” 2025, nr 11.

Szumlicz T., Ubezpieczenie społeczne. Teoria dla praktyki, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz– Warszawa 2005.

Vaughan E.J., Vaughan T.M., Fundamentals of Risk and Insurance. John Wiley & Sons, Hoboken, New Jersey 2008.