wu2026.2.6

Data dodania: 13 sierpnia 2026

Charakter prawny wezwania do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych

Dagmara Gut

DOI: https://doi.org/10.33995/wu2026.2.6

Abstrakt

Artykuł dotyczy problematyki charakteru prawnego wezwania do uiszczenia opłaty za brak zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nakładanej przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Pomimo powszechności stosowania tej opłaty ustawodawca nie określił wprost charakteru prawnego wezwania do jej uiszczenia. Prowadzi to do powstania istotnych problemów systemowych i praktycznych, w szczególności w zakresie zapewnienia zobowiązanym odpowiednich gwarancji proceduralnych oraz możliwości poddania działań Funduszu kontroli sądowej. W artykule dokonano analizy obowiązujących regulacji oraz ich funkcjonowania w praktyce, wskazując na ich niedostatki z perspektywy standardów konstytucyjnych oraz międzynarodowych. W konsekwencji zaproponowano kwalifikację przedmiotowego wezwania jako decyzji administracyjnej nakładającej administracyjną karę pieniężną w rozumieniu art. 189b Kodeksu postępowania administracyjnego, co pozwala na objęcie tej instytucji reżimem ogólnego postępowania administracyjnego oraz poddanie jej stosowania kontroli sądów administracyjnych.

Słowa kluczowe

ubezpieczenia obowiązkowe, ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, wezwanie do uiszczenia opłaty za brak zawarcia umowy ubezpieczenia OC, opłata za brak zawarcia umowy ubezpieczenia OC, środek zaskarżenia

Pełna treść artykułu

PDF

 

Bibliografia

Adamiak B., Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej, [w:] Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania. Studia i materiały z konferencji jubileuszowej Profesora Eugeniusza Ochendowskiego, TNOiK, Toruń 2005.

Augustyniak Ł., Administracyjne kary pieniężne w świetle orzecznictwa ETPCZ, „Radca Prawny. Zeszyty Naukowe” 2015, nr 3/4.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-kierowcy-brak-oc-oplata-karna-ufg-skarga-kasacyjna-nsa-wyrok-uzasadnienie [dostęp: 31.03.2026].

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-kobieta-oc-brak-oplata-karna-ufg [dostęp: 31.03.2026].

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-samochody-brak-oc-kary-problemy-mf-odpowiedz [dostęp: 31.03.2026].

Cebera A., Firlus J.G., [w:], Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Knysiak-Sudyka H. [red.], 2023, LEX/el.

Gut D., Administracyjne sankcje pieniężne poza zakresem k.p.a. – problemy systemowe i praktyczne na przykładzie opłat za brak ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, [w:] Rączka P. [red.], W 100-lecie urodzin prof. Eugeniusza Ochendowskiego. Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania, Wydawnictwo UMK, Toruń 2026.

Gut D., Merytoryczne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych jako przejaw ewolucji sądowej ochrony praw człowieka, CH Beck, Warszawa 2024.

Kowalewski E., Mogilski W.W., Opinia o projekcie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczeń Komunikacyjnych, druk sejmowy nr 543, b.d.

Krawczyk A., Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka a unifikacja zasad nakładania administracyjnych kar pieniężnych w Kodeksie postępowania administracyjnego, „Europejski Przegląd Sądowy” 2022, nr 10.

Kruk E., Sankcja administracyjna, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2013.

Matan A., Czynności merytoryczne, [w:] Czynności procesowe w postępowaniu administracyjnym ogólnym. System Prawa Administracyjnego Procesowego. Tom II. Część 3, Łaszczyca G., Matan A. [red.], Wolters Kluwer, Warszawa 2021.

Opinia o projekcie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, http://orka.sejm.gov.pl/IEKSBAS.nsf/0/C12570A00047DA1EC12570DE00479F06/$file/I1595-02.htm [dostęp: 31.03.2026].

Orlicki M., Ubezpieczenia obowiązkowe, 2011, LEX/el.

Staniszewska L. Administracyjne kary pieniężne. Studium z zakresu prawa administracyjnego materialnego i procesowego, Wydawnictwo UAM, Poznań 2022.

Suwaj R., Zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Raport roczny 2021, https://www.ufg.pl/UCMServlet3/ucmservlet3?dDocName=UCM_UFG_773471 [dostęp: 31.03.2026].

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Raport roczny 2022, https://www.ufg.pl/UCMServlet3/ucmservlet3?dDocName=UCM_UFG_812152 [dostęp: 31.03.2026].

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Raport roczny 2023, https://www.ufg.pl/UCMServlet3/ucmservlet3?dDocName=UCM_UFG_818627 [dostęp: 31.03.2026].

Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Raport roczny 2024, https://www.ufg.pl/UCMServlet3/ucmservlet3?dDocName=UCM_UFG_825661 [dostęp: 31.03.2026].

Woś T., Ogólne postępowanie administracyjne jurysdykcyjne. Uwagi wprowadzające, [w:] Postępowanie administracyjne, Woś T. [red.], Wolters Kluwer, Warszawa 2015.

Wróbel A., [w:] Wróbel A., Jaśkowska M., Wilbrandt-Gotowicz M., Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 2024, LEX/el.